ANBI Gegevens – Stichting vrienden van het orgel van de Oude Kerk Barneveld

RSIN Nummer: 851944255

DOELSTELLING EN REALISATIE

In 2012 is het orgel in de Oude Kerk na een uitgebreide renovatie opnieuw in gebruik genomen.

Het oorspronkelijke orgel is vervaardigd in 1765, het Rugwerk werd korte tijd later toegevoegd (1766). De bouwer was wellicht Johannes Paradijs of Johan Warner. De uitbreiding met twee pedaaltorens heeft in 1956 plaatsgevonden. Daarbij werd tevens de in de loop der jaren gewijzigde dispositie min of meer teruggebracht naar de oorspronkelijke toestand van 1766. Verdere restauratiewerkzaamheden naar de oorspronkelijke aanleg (ook in technische zin) vonden plaats in 1983 (fa. Leeflang).

De oorspronkelijke windvoorziening bestond uit vier spaanbalgen. Deze balgen zijn in 1899 vervangen door een magazijnbalg. Een magazijnbalg laat zich eenvoudiger pompen; dergelijke wijzigingen vonden in de 19e eeuw overigens veelvuldig plaats. Tijdens de restauratie in 1956 door Ernst Leeflang is de windvoorziening vernieuwd naar de toen geldende maatstaven. Een bijzonder compacte windvoorziening zonder merkbare fluctuaties. Iedere ‘ademing’ van de wind werd als een onvolkomenheid gezien. Ook de windkanalen werden vernieuwd. Het orgel speelde sindsdien eigenlijk op gereguleerde motorwind.

In twee fasen zijn vanaf het jaar 2009 door orgelmakerij Reil uit Heerde herstelwerkzaamheden uitgevoerd. De werkzaamheden stonden onder begeleiding van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Nadat reeds jaren plannen waren gemaakt kon in 2009/2010 de oorspronkelijke opzet van een windvoorziening met spaanbalgen weer worden gerealiseerd. Hiervoor werd de wand achter het orgel een stuk naar achteren verschoven om zo plaats te krijgen voor de drie balgen. Door de nieuwe windvoorziening kon er – zonder verder iets te wijzigen – reeds een ruimer klinkend en minder gespannen klankbeeld worden gerealiseerd. Op basis van het fraaie resultaat van deze eerste fase werd een plan voor een tweede fase gemaakt. Het orgel moest worden schoongemaakt, de mechanieken opnieuw ingeregeld en onder meer de pedaalpulpeten worden vervangen. Nadat de winddruk opnieuw was bepaald, wat mogelijk was geworden door de nieuwe windvoorziening, werd de intonatie geheel nagelopen waarbij de onderlinge verhoudingen van de diverse registers van Hoofd- en Rugwerk nader uitgewerkt konden worden. Heel fraai zijn bijvoorbeeld de uitgesproken karakters geworden van de vier verschillende 4-voets fluit registers. Het uit 1956 daterende Pedaal is vervolgens klanktechnisch zo goed mogelijk aansluitend gemaakt aan dat van Hoofd- en Rugwerk, de kwaliteit van het klankbeeld van het Pedaal stond echter ver af van dat van het Hoofd- en Rugwerk.

Het Pedaalwerk gaf niet de brede klankbasis die in deze kerk, aansluitend bij het historische orgel, verwacht werd. Zo ontstond een plan om het Pedaal te vernieuwen en het mede door een andere dispositie en her-intonatie een passende aansluiting te geven bij het historisch karakter van Hoofd- en Rugwerk. Dat financieel mogelijk te maken werd de doelstelling van de stichting.

Omdat er binnen de Hervormde Gemeente geen financiële middelen meer beschikbaar gesteld konden worden (de werkzaamheden vanaf 2009 hebben de Herv. Gemeente veel geld gekost) is in 2012 de Stichting Vrienden van het orgel van de Oude kerk opgericht. Sinds de oprichting van de stichting in het najaar van 2012 is er veel werk verzet om de benodigde gelden bijeen te krijgen. Er zijn diverse concerten georganiseerd en er is veelvuldig een beroep gedaan op verschillende fondsen in de regio om bij te dragen aan dit project. Mede door de bereidwilligheid van deze fondsen en de vele vaak royale giften was begin 2017 het benodigde geld op 10.000 Euro na binnen danwel toegezegd. Gezien de overvolle planning bij orgelmaker Reil in Heerde is in maart 2017 besloten om aan Reil de opdracht te verstrekken zodat het werk nog begin 2018 gerealiseerd zou kunnen zijn. Na de zomervakantie 2017 is begonnen met de demontage van het pedaal. De beide pedaaltorens zijn leeggehaald en alles is vervoerd naar de orgelmakerij in Heerde. In de werkplaats zijn de windladen omgebouwd voor de nieuwe dispositie. Daarbij vervielen de Nachthoorn 2′, de Ruispijp en de Schalmey 4′ waardoor er ruimte ontstond voor de nieuwe Bazuin 16′ (volle bekerlengte) en Trompet 8′. De Roerfluit 8 is opgeschoven naar een Roerquint 6. Het heeft de orgelmakers veel hoofdbrekens gekost om met name de nieuwe Bazuin geplaatst te krijgen maar het is ze gelukt. Zowel de orgelmakers als de organisten van de kerk waren bijzonder positief verrast door het uiteindelijke klankresultaat en het effect ervan op de totale orgelklank.

De stichting gaat ook na de realisatie van het Pedaalplan door met het werven van gelden. Er is een lening afgesloten die terug betaald moet worden en daarnaast wil de stichting zich blijven inzetten om voor toekomstig onderhoud, een flinke jaarlijkse kostenpost voor de kerkelijke gemeente, gelden in te zamelen en te reserveren. Hiertoe zal samenwerking worden gezocht met Intermezzo, de commissie die jaarlijks een serie orgelconcerten organiseert in de Oude Kerk. Giften blijven daarom zeer welkom!

De dispositie van het orgel na de aanpassing van het Pedaal is als volgt:

Hoofdwerk (C-c3): Rugwerk (C-c3): Pedaal (C-dl):
Prestant 8′ disc. dubbel  Holpijp 8′ Subbas 16′(C-dl)
Holpijp 8′ Prestant 8’disc. Prestant 8′
Octaaf 4′ Prestant 4′ disc. dubbel  Gemshoorn 8′
Blokfluit 4′ Roerfluit 4′ Roerquint 6′
Gemshoorn 4′ Quint 3′ Octaaf 4′
Holpijp 4′ Quint 3′ disc. Bazuin 16′
Quint 3′ Octaaf 2′ disc. dubbel Trompet 8′
Octaaf 2′ Quint 1 1/3′
Woudfluit 2′ Sexquialter 2 st.
Sexquialter 2 st. Tertiaan 2 st.
Mixtuur 4 st. Mixtuur 2-4 st.
Cornet 4 st. disc. Dulciaan 8′
Trompet 8′
Vox Humana 8′

BESTUURSSAMENSTELLING

Het bestuur van de stichting wordt gevormd door:

C. Cornelissen, voorzitter

J.E. van de Maten, penningmeester / secretaris

R. van Middendorp, lid

T. Burgering, lid

Het correspondentieadres is: Wethouder Zandbergenlaan 25, 3771 KT in Barneveld.

Het bestuur werkt op vrijwillige basis en ontvangt geen beloning voor haar activiteiten

BELEID

Het beleid is om in een periode van zes jaar de benodigde gelden bijeen te brengen. Door middel van het houden van concerten, zangavonden en andere activiteiten.

FINANCIËLE VERANTWOORDING

Jaarlijks zal op de website een overzicht worden gepubliceerd van de ontvangen en bestede gelden. Het boekjaar loopt van 1-1 tot 31-12. Uiterlijk in april volgend op het boekjaar zal deze verantwoording worden opgenomen. U kunt hier de jaarverslagen van de afgelopen jaren

jaarverslag 2013

jaarverslag 2014

jaarverslag 2015

jaarverslag 2016

jaarverslag 2017

jaarverslag 2018

jaarverslag 2019

jaarverslag 2020